تبلیغات
آشنایی بااندیشه شهیدمطهری

آشنایی بااندیشه شهیدمطهری
 
قالب وبلاگ
نویسندگان
نظر سنجی
آیاموافقیدکه این وبلاگ به سایت تبدیل شود.




   شهید مطهری با این نگاه كه ایمان پیوند ادراكی با حقیقت است، ایمان را گرایش‌های والا و معنوی و فوق انسانی می‌داند كه پایه و زیر بنای اعتقادی پیداكرده و مولود برخی جهان بینی‌ها و جهان شناسی‌ها است كه از طرف پیامبران الهی به بشر عرضه شده است.[1]

ایشان با چنین نگرشی، بین ایمان و شناخت، برخلاف بسیاری از حكما، تفاوت قائل می‌شوند و معتقدند كه در ایمان عناصر گرایش، تسلیم، خضوع، علاقه و محبت وجود دارد؛ در حالی كه در شناخت هیچ گرایشی نیست. ایشان برای تبیین این دلیل، مثال جالبی مطرح می‌كنند و آن‌ این‌كه در كشور مصر ممكن است بیش از صد نفر اسرائیل شناس وجود داشته‌ باشد ولی این به این معنی نیست كه آن‌‌ها به دلیل شناخت از اسرائیل به آن گرایش داشته باشند، بلكه عملاً می‌بینیم كه تنفر هم دارند.[2]

وجود شیطان با آن‌كه خود كافر است ولی خدا را می‌شناسد و سال‌ها او را عبادت كرده و همیشه با خدا درباره قیامت صحبت می‌كند؛ در دیدگاه شیهد مطهری دلیل دیگری است بر این‌كه ایمانِ اسلام فقط شناخت نیست. ایشان بر همین اساس استدلال می‌كنند: «اگر ایمان فقط شناخت می‌بود، شیطان باید اول مؤمن باشد؛ ولی شیطان مؤمن نیست؛ چون این شناسنده جاحد است. یعنی می‌شناسد و لی در عین حال عناد می‌ورزد و مخالفت می‌كند. در مقابل حقیقتی كه می‌شناسد تسلیم نیست؛ به آن حقیقت علاقه و گرایش ندارد. پس ایمان فقط شناخت نیست.»[3]

علاوه بر اینكه استاد مطهری ایمان را تنها شناخت نمی‌داند، برای ایمان درجاتی نیز قائل است و كمال ایمان را تنها در تسلیم بودن محض می‌دانند و می‌فرمایند: «یك ایمان آن وقت كامل و حقیقی است كه انسان به همان نسبت كه در مقابل آن‌چه كه به ایمان دارد و آرمان اوست، تسلیم هم باشد؛ و در مقابل غیر او و هرچه در مقابل او قرار می‌گیرد كفر داشته باشد.

هرگاه انسان مؤمن شد و ایمان او به كمال نزدیك گشت، ایمان او پیامدهایی را در برخواهد داشت. در اندیشه شهید مطهری یكی از مهم‌ترین پیامدهای ایمان، «تعیین مقصد نهایی انسان»، است. ایشان این پیامد را این‌گونه توضیح می‌دهد كه چون انسان به حكم این‌كه از روی طبع، حیوان است و به صورت اكتسابی، به طبع خود به سوی مقاصد طبیعی، حیوانی، فردی و خود خواهانه‌ی خود حركت می‌كند و ابزارها را در همین طریق مورد بهره برداری قرار می‌دهد؛ از این‌رو نیازمند نیرویی است كه ابزار انسان و مقصد انسان نباشد، بلكه انسان را مانند ابزاری در جهت خود سوق دهد. نیاز مند نیرویی است كه انسان را از درون منفجر سازد و استعداد نهانی او را به فعلیت برساند؛ نیاز مند به قدرتی است كه بتواند در ضمیرش انقلاب ایجاد نماید. این‌گونه تأثیر، مولود تقدس یافتن برخی ارزش‌ها در روح آدمی است؛ و آن خود مولود یك سلسله گرایش‌های متعالی در انسان است كه همان ایمان است.[5]

پیامد مهم دیگری كه استاد مطهری برای ایمان بر می‌شمارد، «مسئولیت پذیری» و «تكلیف پذیری» انسان است. ایشان در نقد كانت كه مسئولیت پذیری انسان را ناشی از وجدان می‌داند، معتقدند وجدان به تنهایی در انسان تا آن حد قوی نیست كه بتوان بر پایه‌ی آن مكتبی بنانهاد؛ بطوریكه انسان بتواند همه‌ی منافع خود را فدای آن كند. در صورتی‌كه این كار از ایمان ساخته است. گرایش‌های ایمان مذهبی موجب آن است كه انسان تلاش‌هایی علی‌رغم گرایش‌های طبیعی فرد انجام دهد و احیاناً هستی و حیثیت خود را در راه ایمان خویش فدا سازد. این در صورتی میسر است كه ایده‌ی انسان جنبه تقدس پیدا كند و حاكمیت مطلق بر وجود انسان بیابد.[6]

رابطه علم و ایمان یكی دیگر از بحث‌های مهم در اندیشه انسان شناختی شهید مطهری است. ایشان با این باور كه آگاهی و علم جزء ایمان است و ایمان بدون علم آگاهی نیست تأكید دارند كه ایمان را باید در پرتو علم باید شناخت. ایمان در روشنایی علم از خرافات دور می‌ماند. با دور افتادن علم از ایمان، ایمان به جمود و تعصب كور و با شدت به دور خود چرخیدن و راه به جایی نبردن تبدیل می‌شود.[7]



[1] - مطهری مرتضی، انسان كامل، قم: انتشارات اسلامی، بی‌چاپ، 1362، ص12.

[2] - همان ، ص 70

[3] - همان ص126.

[4] - مطهری مرتضی، انسان ایده آل ایده آل انسان، بی‌جا، بی‌نام، بی‌تا، ص10.

[5] - مطهری مرتضی، انسان و ایمان، قم: انتشارات صدرا، چاپ دوم، 1357،ص37

[6] - مطهری مرتضی، همان، ص42.

[7] - مطهری مرتضی، همان، ص35.


[ دوشنبه بیست و سوم بهمن 1391 ] [ 11:13 قبل از ظهر ] [ مرادی ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ


آخرین مطالب
لیست آخرین مطالب
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب
















دریافت کد لوگوی سایت مراجع معظم تقلید


صدایاب